Anasayfa/
Foto Galeri/
Gündem
-
15 Eki 2025 - 14:23
AYM’den Cumhurbaşkanına Yetki Freni
AYM’den Cumhurbaşkanına Yetki Freni: Döviz ve Değerli Kıymetlerde Karar Yetkisi İptal Edildi
Haber Merkezi
Haber Merkezi
Tüm Haberleri
Kararın Arka Planı: Danıştay’dan AYM’ye Uzanan Süreç
Sürecin fitilini ateşleyen gelişme, Danıştay 13. Dairesi’nin önüne gelen bir davayla başladı. Kıymetli Madenler Borsası Aracı Kuruluşlarının faaliyet izninin iptaline yönelik bir işlemin hukuka uygunluğunun tartışıldığı davada, Daire, işlemin dayanağı olan 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’un bazı maddelerinin Anayasa’ya aykırı olabileceği kanaatine vardı. Özellikle 1954 tarihli 6258 sayılı kanunla değiştirilen 1. maddenin, Cumhurbaşkanına geniş düzenleme yetkisi tanıdığı gerekçesiyle iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvuruldu
İptal Edilen Yetki Ne Anlama Geliyordu?
İptal edilen hüküm, Cumhurbaşkanına şu konularda tek taraflı karar alma yetkisi veriyordu:
Döviz, banknot, hisse senedi ve tahvillerin alım ve satımı,
Kıymetli maden ve taşların ihracı veya ithali,
Bu kıymetlerden yapılmış her türlü eşya ve ticari senetlerin dolaşımı,
Türk parasının değerinin korunması amacıyla sınırlama ve düzenleme yetkisi.
Bu yetki, Cumhurbaşkanının ekonomik faaliyetlerin çok geniş bir alanında doğrudan belirleyici olmasına imkân tanıyordu. Ancak AYM, bu durumun temel hak ve özgürlüklerle çeliştiğini belirterek yasama-yürütme dengesi açısından sakıncalı olduğuna hükmetti.
Anasayfa/
Foto Galeri/
Gündem
-
15 Eki 2025 - 14:23
AYM’den Cumhurbaşkanına Yetki Freni
AYM’den Cumhurbaşkanına Yetki Freni: Döviz ve Değerli Kıymetlerde Karar Yetkisi İptal Edildi
Haber Merkezi
Haber Merkezi
Tüm Haberleri
AYM: “Temel Haklara Müdahale Kanunla Olmalı”
Anayasa Mahkemesi’nin gerekçesinde, iptal edilen düzenlemenin mülkiyet hakkı, sözleşme özgürlüğü ve teşebbüs özgürlüğü gibi anayasal haklarla doğrudan bağlantılı olduğu vurgulandı. Kararda şu ifadelere yer verildi:
“Döviz, menkul kıymetler ve değerli madenlerin alım satımı ile bunların ülkeye giriş-çıkışı, bireylerin mal varlıkları üzerinde tasarruf yetkisi ve ticari faaliyet özgürlükleriyle yakından ilgilidir. Bu alanlara ilişkin düzenleme yetkisi kanunla belirlenmelidir.”
Mahkeme, Anayasa’nın 13. maddesine atıfta bulunarak temel hak ve özgürlüklerin ancak kanunla sınırlandırılabileceğini, yürütmeye bu denli geniş bir yetkinin devredilmesinin yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine aykırı olduğunu vurguladı.
Geniş Yetki – Belirsiz Çerçeve” Eleştirisi
Yüksek Mahkeme, Cumhurbaşkanına verilen yetkinin sınırlarının belirsiz olduğunu ve yeterli yasal çerçevenin çizilmediğini belirterek şu tespiti yaptı:
“Cumhurbaşkanına, ekonomik hayatın büyük bir kısmını etkileyen kararlar alma yetkisi verilmiştir. Ancak bu yetkinin hangi esaslar çerçevesinde kullanılacağına dair kanunda açık bir düzenleme yoktur. Sadece ‘Türk parasının kıymetini koruma’ amacı belirtilmiş, bunun dışındaki ilkeler yasayla belirlenmemiştir.”
Bu durumun, yürütmenin yasama alanına müdahalesi anlamına geldiği ve kuvvetler ayrılığı ilkesini zedelediği kaydedildi.
?️ Karar Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
AYM, iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Bu süre, Meclis’e gerekli yasal düzenlemeyi yapması için tanınmış bir geçiş dönemi olarak değerlendiriliyor. Yasama organının, döviz ve kıymetli varlıklar üzerindeki düzenlemeleri daha net ve hak temelli bir çerçeveye oturtması bekleniyor.
? Ekonomik ve Hukuki Etkiler: Yeni Dönemin Sinyali
Bu karar, Türkiye’de yürütmenin ekonomi üzerindeki etkisini sınırlayabilecek nitelikte. Uzmanlara göre, iptal edilen yetki özellikle sermaye hareketlerinin serbestliği, yatırım güvenliği ve hukuki öngörülebilirlik açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
Ayrıca, ekonomi politikalarının Meclis denetiminden geçerek şekillenmesi, hem piyasalara güven verebilir hem de temel hak ve özgürlükler bakımından daha güçlü bir anayasal zeminin oluşmasını sağlayabilir.
? Sonuç: Yasama ve Yürütme Dengesi İçin Kritik Bir Adım
Anayasa Mahkemesi’nin kararı, Türkiye’de kuvvetler ayrılığı ilkesinin ve temel hakların korunması açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Artık döviz, kıymetli madenler ve sermaye piyasalarına dair sınırlamalar Cumhurbaşkanı kararnameleriyle değil, TBMM’nin çıkardığı açık ve çerçevesi belirlenmiş yasalarla düzenlenmek zorunda olacak.
Bu karar, hem hukuk devleti ilkesinin hem de ekonomik özgürlüklerin güçlendirilmesi adına tarihi bir adım niteliğinde.